Làm gì khi mất phương hướng?

Một sinh viên của tôi, khi được hỏi về mong muốn đạt được ở lớp học phần Truyền thông đa phương tiện, có chia sẻ: em chỉ đăng kí lớp để tích lũy đủ tín chỉ ra trường. Còn tương lai phía trước với em hoàn toàn không có con đường. Em đã từng rất thích làm báo, nhưng hiện nay em bị mất phương hướng. Em đã mất lửa với nghề này, và cũng không có yêu thích với công việc khác. Cuộc sống với em vì thế gặp rất nhiều khó khăn…

 1. Hoàn cảnh nào khiến bạn cảm thấy mất phương hướng?

Rất nhiều sinh viên trước và sau khi tốt nghiệp vẫn không biết mình thực sự thích gì, mong muốn làm công việc gì nên cũng không biết phải cố gắng, nỗ lực vì điều gì. Họ cảm thấy mất phương hướng khi nói về tương lai. Tình trạng càng tệ hơn khi những sinh viên ấy phải đối mặt với vấn đề thất nghiệp. Họ rơi vào bế tắc, đến một lúc nào đó phải chấp nhận làm một công việc mà không có đam mê, nhiệt huyết, cả quá trình sống và làm việc chỉ nhàng nhàng cho qua ngày.

Mất phương hướng cũng có thể xảy ra khi bạn đã đạt được một mục tiêu nhưng lại không biết làm gì sau đó. Những công việc nhàm chán lặp đi lặp lại cũng dễ gây cảm giác chán nản, muốn thay đổi nhưng không biết phải đi con đường nào. Công việc quá nhiều mệt mỏi, căng thẳng cũng là một nguyên nhân.

Bạn đã cố gắng rất nhiều nhưng vẫn không đạt được điều mình muốn có. Nhìn những người xung quanh cũng đi cùng hướng phát triển ấy, lại có được thành công và bạn cảm thấy mình sẽ không có cơ hội để chạm tới thành tựu của họ.

Mất phương hướng bởi bạn đã đã cố gắng nhiều mà không đạt được điều gì cả

Thiếu niềm tin vào bản thân cũng là một yếu tố khiến bạn rơi vào trạng thái không biết đi đâu, về đâu. Khi bước qua tuổi học đường, bạn bắt đầu lo lắng về việc lập nghiệp. Nhìn lại thời gian, bạn cảm thấy mình chưa làm được gì để tự hào trong tuổi trẻ của mình.

Thị trường việc làm khó khăn, kinh tế kém phát triển, chính trị phức tạp, ô nhiễm môi trường nặng nề, khắc nghiệt về khí hậụ… Con người dần cảm thấy mất an toàn, thiếu niềm tin vào sự cố gắng, dẫn đến ngày càng nhiều người rơi vào tình trạng mất phương hướng.

2. Làm gì khi mất phương hướng?

Tâm niệm rằng khó khăn nào cũng có thể giải quyết

Khi con người ngày càng mất niềm tin vào cuộc sống thực tại, họ bám víu vào các giá trị tâm linh. Đó là lí do Phật giáo hay Thiên chúa giáo vẫn không ngừng phát triển dù chẳng có khoa học nào công nhận sự tồn tại của Bồ tát hay Đức Chúa trời.

Những người có đạo trong lòng tin rằng những khó khăn họ gặp phải chỉ là những thử thách do đấng tối cao tạo ra, và chỉ cần vượt qua nó, họ sẽ nhận được những điều tốt đẹp. Niềm tin vô hình đó tạo ra sự bình an trong tâm hồn. Nếu lúc nào cũng để bản thân ở sự lo lắng thì khó khăn sẽ chỉ chồng chất hơn. Thay vì vậy, họ bình tĩnh chấp nhận và tìm phương cách giải quyết.

Nguyên lý Stockdale trong cuốn “Từ tốt lên vĩ đại” chỉ ra rằng để tồn tại và phát triển, con người phải đối mặt và vượt qua khó khăn. Và ngay cả khi ở tình trạng thê thảm nhất, hãy cứ thưởng thức cuộc sống, bạn sẽ vượt qua khó khăn mà ít bị mất mát nhất. Bạn chỉ cần tin rằng một ngày nào đó khó khăn sẽ qua chứ đừng đặt ra một mốc thời gian cụ thể.

Khi mất phương hướng, hãy nhớ rằng mọi điều đều sẽ có thể giải quyết

Đừng quá tham vọng

Xã hội càng hiện đại thì nhu cầu của con người càng trở nên phức tạp. Được ngồi nhờ trong xe hơi của nhà hàng xóm thì cũng muốn sắm một chiếc xe bốn bánh cho gia đình mình, dù bản thân chỉ là một công nhân làm công ăn lương, còn người hàng xóm, anh ta có cả một doanh nghiệp may mặc phát triển. Rồi thì cũng cố gắng rất nhiều, nhưng đồng lương kiếm đươc chỉ đủ chi trả cuộc sống, ngày càng cảm thấy ước mơ xa vời không đạt tới, dẫn đến việc suy nghĩ chán nản, tiêu cực.

Con người cứ mải mê trong cái lộ trình luẩn quẩn, kiếm tiền để thỏa mãn những nhu cầu vật chất bên ngoài, nhưng lại quên mất rằng chính vì lo kiếm tiền mà bản thân không còn thời gian hưởng thụ những thứ mình mong muốn. Cứ suy nghĩ nhất định phải có thứ ngoài bản thân ấy thì mới vui vẻ, bạn càng dễ mất phương hướng bởi sự thất vọng đem lại.

Ham muốn cũng là một mục tiêu, tuy nhiên, nếu ham muốn quá lớn, nằm ngoài khả năng thực tế có thể đạt được của bản thân, bạn sẽ không thể tìm được con đường nào đưa bạn đến gần mục tiêu và nhanh chóng trở nên mất phương hướng. Ngược lại, nếu mục tiêu đề ra đơn giản, vừa sức, có thể thực hiện thì khi đạt được sẽ đem lại cảm giác thỏa mãn, thoải mái. Bạn sẽ có thêm động lực để tiến tới các mục tiêu tiếp theo, tạo thêm hứng thú và sự tự tin trong cuộc sống. Nếu không thể mua ô tô thì hãy mua một chiếc xe máy. Ít ra, những chặng đường xa, gia đình của bạn không cần phải gò lưng đạp xe đạp hay tốn một khoản kha khá cho việc bắt xe ôm.

Như vậy, bạn nhất thiết phải có các mục tiêu để phấn đấu, có thể có chút tham vọng nhưng bạn phải có khả năng thực hiện chúng, dù là đi chậm chạp, từng bước chạm tới, nhưng nhất định phải có con đường để việc cố gắng không trở nên vô nghĩa.

Đừng ở lại môi trường khiến bạn cảm thấy mất phương hướng

Khi không biết phải làm gì, chúng ta cần phải suy nghĩ nghiêm túc về những mục tiêu và lí do khiến mình không thể đạt được điều mong muốn. Nhưng đừng suy nghĩ miên man, nó không giải quyết đươc vấn đề mà tệ hơn, nó có thể khiến bạn rơi vào sự tuyệt vọng hơn.

Nếu những thứ ta vẫn quen làm, những điều lặp đi lặp lại nhàm chán khiến bạn mất phương hướng, hãy mạnh dạn thay đổi. Hãy để bản thân được buông lỏng một thời gian, để nhìn nhận lại và tìm lại cảm hứng của cuộc sống. Chủ động tham gia các cuộc gặp gỡ bạn bè chẳng hạn, hoặc là tham gia một khóa học mà bạn từng muốn đăng kí mà vì bận bịu chưa thể dành thời gian. Tiếp tục cuốn sách đang đọc dở, tìm niềm vui từ môn Yoga bạn yêu thích, chăm chỉ sinh hoạt câu lạc bộ tình nguyện để có nhiều trải nghiệm hơn…

Làm gì khi mất phương hướng?

Việc tìm được người cũng đang ở hoàn cảnh mất phương hướng như mình, bạn sẽ cảm thấy đồng cảm và được an ủi. Nhưng đừng lạm dụng việc tâm sự với họ. Những người mất phương hướng không thể giúp nhau bước ra khỏi khó khăn.

Tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người có kinh nghiệm

Mất phương hướng cũng là một giai đoạn bạn cần trải qua để trưởng thành. Những người từng trải có thể cho bạn một lời khuyên hay gợi ra những phương cách giúp bạn bước ra khỏi tình trạng vô định hiện tại. Người bạn có thể tìm đến là bố mẹ, hai mươi năm cuộc đời của họ có đủ trải nghiệm để hướng dẫn bạn.

Nếu không muốn người khác biết về những khó khăn của bạn, hãy làm bạn với sách. Cuộc đời tự thuật của các vĩ nhân, danh nhân, người nổi tiếng biết đâu lại có thể cho bạn câu trả lời về con đường bạn muốn đi.

Một kênh tư vấn hữu hiệu nhất là tìm đến những tiền bối giàu kinh nghiệm trong nghề. Họ sẽ cho bạn câu trả lời khách quan nhất về vấn đề bạn đang gặp phải. Cô sinh viên của tôi đã tìm đến một phóng viên ảnh nổi tiếng mà cô hâm mộ để nhận được tư vấn về việc mất lửa trong quá trình cố gắng trở thành một người chụp ảnh báo chí. Người tiền bối này đưa ra lời khuyên thực tế về định biên của phóng viên ảnh thời nay cũng như những vất vả của nghề mà với tích cách và thể trạng của mình, cô gái không thể làm được. Tuy nhiên, anh ta cũng đưa ra cho một đề nghị về việc phát triển theo con đường chụp ảnh tạp chí, vẫn thỏa mãn đam mê mà không quá khó để đạt tới.

Lời khuyên cho những người sắp ra trường hay đang thất nghiệp

Được làm công việc mình yêu thích là điều tốt nhất. Tuy nhiên, giữa làm việc vì hứng thú và lao động kiếm tiền có một khoảng cách rất xa. Bạn có thể bỏ việc khi mất hứng thú, nhưng sẽ không thể từ bỏ công việc với mức lương đủ nuôi sống bạn giữa chật vật thị thành. Chung quy thì cuộc sống không hề lý tưởng như sách vở. Nếu không thể vẹn toàn thì hãy lựa chọn công việc mà mình có thể làm giỏi nhất, đừng chọn công việc mình thích nhất dù khả năng của bạn không nổi trội gì.

Ít nhất, khi bạn làm giỏi, bạn sẽ không bị áp lực, mệt mỏi với công việc. Ngược lại, công việc mà bạn thích chưa chắc bạn đã làm giỏi. Bạn chính là người hiểu rõ năng lực của mình phù hợp với việc gì, hãy làm những việc gì khiến bạn tự tin và có thể làm tốt.

Huệ Tâm (TH)