Cảm nhận của em về nhân vật Nhĩ trong truyện ngắn Bến quê của Minh Châu

Đề bài: Em hãy viết cảm nhận của em về nhân vật Nhĩ trong truyện ngắn Bến quê của Nguyễn Minh Châu.

Bài văn mẫu cảm nhận của em về nhân vật Nhĩ trong truyện ngắn Bến quê của Nguyễn Minh Châu.

“Nếu chỉ còn một ngày để sống, người đưa tôi về đến quê nhà, để tôi thăm làng xưa nguồn cội...”, lời ca thấm thía trong bài hát của nhạc sĩ Hoài An khiến tôi ngay lập tức hình dung đến hình ảnh nhân vật Nhĩ tha thiết ngoảnh nhìn bờ bãi sông Hồng trong truyện ngắn Bến quê của nhà văn tài năng Nguyễn Minh Châu. Những suy tư và trăn trở của Nhĩ trong những ngày cuối đời thực sự đã đem đến cho tất cả những ai từng một lần đọc truyện phải soi chiếu lại chính mình và suy ngẫm về giá trị đích thực của cuộc đời.

Truyện ngắn Bến quê in trong tập truyện cùng tên của nhà văn Nguyễn Minh Châu được xuất bản năm 1985 và là một trong những tác phẩm xuất sắc thể hiện rõ cuộc chuyển mình của phong cách nghệ thuật, của tư duy nghệ thuật ở nhà văn được coi là người tiên phong trong công cuộc đổi mới văn học những năm sau chiến tranh. Bến quê đến gần với cuộc sống đời thường, đặt vấn đề về những giá trị giản dị nhưng vững bền nhất của con người. Trong tác phẩm, nhân vật Nhĩ là ngọn lửa tư tưởng ẩn chứa những bài học triết lí sâu sắc, được đúc kết từ những trải nghiệm một đời của nhà văn Nguyễn Minh Châu.

Những cảm xúc, suy tư thiết tha, bồi hồi của nhân vật Nhĩ được làm nổi bật trong một hoàn cảnh éo le cùng nhiều tình huống nghịch lí. Trong chuỗi ngày rong ruổi và sôi nổi của cuộc đời Nhĩ, Nguyễn Minh Châu lựa chọn những lát cắt cuối cùng trong đời anh để tô đậm, chiêm nghiệm về một kiếp người. Ta chẳng hay biết Nhĩ từng làm nghề gì, từng giữ chức vụ gì, từng gặp những ai, từng có những thành tích nào, ta biết đến một anh Nhĩ vì bệnh hiểm nghèo mà phải nằm liệt giường, nhất cử nhất động đều phải nhờ đến sự giúp đỡ của người khác. Trong buổi sáng gần như cuối cùng trong đời, Nhĩ nhận ra vẻ đẹp mê hồn của bãi bồi bên kia sông Hồng và rồi anh không ngừng thổn thức, trăn trở với phát hiện ấy của mình. Hoàn cảnh của Nhĩ thật éo le và tội nghiệp nhưng trong đời thực, hoàn cảnh ấy không hiếm gặp. Cuộc đời luôn chứa đựng những rủi ro, bất trắc không thể nào đoán định mà muốn hay không con người vẫn cứ phải nhận lấy. Có lẽ vì thế, những thức nhận muộn màng càng trở nên xót xa và tiếc nuối hơn. Bên trong hoàn cảnh ấy mở ra nhiều nghịch lí, tự bản thân Nhĩ có thể nhận ra để rồi buồn cho mình. Anh “từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên trái đất” nhưng lại chưa hề đặt chân lên bờ bên kia sông Hồng ngay trước nhà mình. Càng khao khát đến với bờ bên kia sông Hồng, Nhĩ càng nhận ra sự bất lực của chính mình. Anh nhờ người con trai thay mình thực hiện ước vọng cuối cùng nhưng Tuấn lại mải mê với bàn cờ thế bên hè phố...

Tất cả những nghịch lí ấy khiến Nhĩ chao đảo giữa những bến bờ suy ngẫm và nhận ra được biết bao điều. Và điều đầu tiên, cũng là điều đơn sơ và giản dị nhất, đó là sự thức nhận về vẻ đẹp của thiên nhiên, của quê hương mình. Hội tụ của vẻ đẹp đất đai quê nhà là hình ảnh của dòng sông Hồng và đôi bờ của nó hiện lên như tranh vẽ qua khung cửa sổ nhà Nhĩ. Cảnh vật hiện lên chi tiết, sắc nét qua điểm nhìn của nhân vật Nhĩ, từ màu đỏ nhạt của dòng nước, cái thênh thang của mặt sông, bãi bồi “màu vàng thau xen với màu xanh non – những màu sắc thân thuộc quá như da thịt, hơi thở của đất màu mỡ”, đến bầu trời cao vời vợi lúc đầu thu. Cả cuộc đời Nhĩ đã nếm trải đủ sắc màu mọi nơi trên thế giới nhưng giờ đây, cái sắc màu và vẻ đẹp đơn sơ đầy sức sống ấy của quê hương lại khiến anh say mê đến thế, thiết tha đến thế và trăn trở đến thế. Hóa ra, mối liên hệ huyết mạch giữa anh và quê nhà chưa bao giờ mất đi,nó chỉ lắng xuống dưới những bước chân say sưa đi tìm những mảnh đất lạ của anh. Đến những ngày tháng cuối cùng, Nhĩ lại yêu đến thế, khao khát đến thế cái cảm giác được đứng trên bãi bồi mà tận hưởng quê hương. Nhĩ yêu quê nhà một cách đau khổ và tuyệt vọng bởi anh nhận ra tất cả những vẻ đẹp ấy, những giá trị ấy khi anh chẳng thể đi đâu và làm gì được nữa. Nhĩ trăn trở đến mức anh phải nhờ cậu con trai thay mình thực hiện ước nguyện cuối cùng ấy.

Bên cạnh phát hiện về vẻ đẹp quê hương, Nhĩ còn thức nhận một cách thấm thía về giá trị của gia đình và ý nghĩa của những người thân xung quanh mình. Anh chợt thấy yêu tất cả, thương tất cả bằng tấm lòng trìu mến thiết tha của mình. Dường như, chưa bao giờ anh quan sát kĩ lưỡng và quý trọng đến thế những người xung quanh. Anh yêu lũ trẻ với những ngón tay chua lòm mùi nước dưa; anh ngắm kĩ đứa con trai của mình; và đặc biệt, anh nhận ra những điều thật cao quý, sâu sắc từ người vợ yêu quý. Cử chỉ của anh chứa đựng nhiều nỗi hổ thẹn của một người chưa dành nhiều sự quan tâm đúng mức cho người thân. Ta thấy anh “không dám nhìn mặt con”, “để ý thấy Liên mặc tấm áo vá” rồi lại lắng nghe “tiếng bước chân rón rén quen thuộc suốt cả một đời người đàn bà trên những bậc gỗ mòn lõm”... Có lẽ đến tận giờ này, Nhĩ mới thấu suốt vai trò của Liên trong cuộc đời mình, rằng “những nét tần tảo và chịu đựng hi sinh từ bao đời xưa và cũng chính nhờ có điều đó mà sau nhiều ngày tháng bôn tẩu, tìm kiếm... Nhĩ đã tìm thấy được nơi nương tựa là gia đình trong những ngày này”. Anh đã có một người phụ nữ tuyệt vời song hành trên đường đời nhưng bấy lâu nay, anh đâu có nhận ra và để tâm tất cả những chắt chiu vất vả của vợ, tất cả những khiêm nhường và hi sinh của người phụ nữ ấy mà điều đó thể hiện ngay trong từng tiếng bước chân của cô trên bậc cầu thang mòn lõm thiếu bàn tay gia cố của người đàn ông. Càng nhận ra vẻ đẹp của Liên, Nhĩ càng thấy sự thiếu vắng của mình đối với gia đình trong suốt những năm tháng bôn tẩu. Bến quê, bến lòng, bến tình, bến đời hóa ra đều nằm trong những gì thật gần gũi, gắn bó và giản dị mà bấy lâu Nhĩ cứ vô tâm hờ hững, đó là một dòng sông, một bờ bãi đơn sơ, một người vợ tảo tần... Chỗ nương tựa của cả cuộc đời sương gió của Nhĩ đều nằm ở đó.

Nhĩ là một người bình thường với một số phận bình thường, nhưng điều đó càng giúp triết lí ẩn chứa trong nhân vật càng có sức lay động, lan tỏa và thuyết phục hơn. Triết lí sâu xa trong những thức nhận của anh đó là người ta vẫn cứ hay vô tình hoặc hữu ý chẳng để tâm đến những gì mình đang có, chỉ biết quý trọng khi mọi thứ đã dần thoát khỏi tầm tay. Và gia đình, chính là nơi nương tựa giúp con người vượt qua những gian nan cùng cực nhất trong đời. Đã bao giờ bạn cảm thấy tiếc nuối trong cuộc đời? Đã bao giờ bạn hối hận vì mình đã để vuột mất điều gì đó vì sự vô tâm của mình? Những câu nói “ước gì”, “giá mà”, “nếu như” của con người chẳng bao giờ giúp thời gian quay trở lại, bởi vậy, hãy trân trọng những gì mình đang có. Truyện ngắn Bến quê với những hình ảnh biểu tượng, những câu văn trữ tình ngoại đề hấp dẫn, những dòng miêu tả tâm lí tinh tế đã khắc vào trái tim người đọc một chân lí “con người ta trên đường đời thật khó tránh được những cái điều vòng vèo hoặc chùng chình”, để có thể nhận ra những giá trị đích thực tồn tại một cách đơn sơ và gần gũi ở quanh mình.

Biết đến cuộc đời của Nhĩ, biết được những chiệm nghiệm xót xa và những bài học triết lí sâu sắc rút ra từ cuộc đời anh, có lẽ, mỗi chúng ta sẽ thêm yêu con đường đi học, những hàng cây quen thuộc, giậu hoa trước hiên nhà, đôi bàn tay gầy guộc của mẹ hay hình ảnh bố cặm cụi sửa chiếc xe cho ta đến trường... Cuộc sống vẫn cứ dung chứa trong nó cả những sai lầm và hạnh phúc. Để hiểu hơn về hạnh phúc, ta hãy lắng nghe nhà văn Nguyễn Minh Châu với trang văn đầy ắp tinh thần nhân đạo và tình yêu cuộc sống!